ORGANIZATA KRIMINALE COSA NOSTRA (MAFIA SICILIANE)

Kolegji AAB

Fakulteti Juridik

Studenti: Arjrta Bibaj

Mentor: Prof.Mensut Ademi

ORGANIZATA KRIMINALE COSA NOSTRA (MAFIA SICILIANE)

1. Hyrje

Kriminaliteti i organizuar përfaqëson një nga format më komplekse dhe më të rrezikshme të kriminalitetit bashkëkohor, për shkak të strukturës së tij të organizuar, qëndrueshmërisë në kohë dhe kapacitetit për të ndikuar drejtpërdrejt në rendin juridik, ekonomik dhe shoqëror. Organizatat kriminale veprojnë në mënyrë të fshehtë, duke përdorur dhunën, frikësimin dhe korrupsionin si instrumente themelore për realizimin e qëllimeve të tyre kriminale¹.
Një nga organizatat kriminale më të njohura dhe më të studiuara në literaturën kriminologjike është Cosa Nostra, e njohur ndryshe si Mafia Siciliane.

2. Origjina dhe zhvillimi historik

Cosa Nostra e ka origjinën në Sicili gjatë shekullit XIX, në një kontekst shoqëror të karakterizuar nga mungesa e autoritetit shtetëror, varfëria strukturore dhe dobësia e institucioneve publike. Fillimisht, ajo u shfaq si një mekanizëm informal i “mbrojtjes private” së pronës dhe interesave ekonomike lokale².
Me kalimin e kohës, kjo formë parainstitucionale e kontrollit u shndërrua në një organizatë kriminale të mirëstrukturuar, e cila ushtroi kontroll territorial dhe ndikim të konsiderueshëm politik dhe ekonomik. Gjatë shekullit XX, veçanërisht pas Luftës së Dytë Botërore, Cosa Nostra u zgjerua përtej kufijve të Italisë, duke ndërtuar rrjete kriminale transnacionale³.

3. Struktura organizative

Struktura e Cosa Nostra-s është hierarkike, rigoroze dhe e bazuar në parimin e besnikërisë absolute. Njësia bazë organizative quhet familje mafioze, e cila drejtohet nga Capo (bosi). Në kuadër të familjes funksionojnë role të tjera të rëndësishme, si nën-bosi (Sotto Capo), këshilltari (Consigliere) dhe anëtarët e thjeshtë (soldati)⁴.
Në nivel më të lartë, aktiviteti i familjeve koordinohet nga Komisioni (Cupola), organ kolegjial vendimmarrës që ka për funksion zgjidhjen e konflikteve dhe përcaktimin e strategjive kriminale. Kjo strukturë garanton sekret, disiplinë të rreptë dhe qëndrueshmëri organizative.

4. Fushat e veprimit dhe aktivitetet kriminale

Cosa Nostra ushtron veprimtarinë e saj kryesisht në Sicili, por edhe në rajone të tjera të Italisë dhe jashtë saj. Aktivitetet kryesore kriminale përfshijnë zhvatjen sistematike të bizneseve (pizzo), trafikimin e narkotikëve, pastrimin e parave, korrupsionin, trafikimin e armëve dhe eliminimin fizik të kundërshtarëve⁵.
Qëllimi themelor i këtyre veprimeve është sigurimi i përfitimit financiar dhe ruajtja e kontrollit territorial dhe shoqëror.

5. Armatimi dhe përdorimi i dhunës

Dhuna përbën një element thelbësor të funksionimit të Cosa Nostra-s. Organizata përdor armë zjarri ilegale, përfshirë pistoleta, automatikë dhe mjete shpërthyese. Dhuna shërben si mjet frikësimi, disiplinimi të brendshëm dhe eliminimi të rivalëve, duke kontribuar në konsolidimin e pushtetit kriminal⁶.

6. Roli i gjinisë femërore në organizatë

Tradicionalisht, Cosa Nostra është karakterizuar nga struktura patriarkale, ku gratë nuk kanë pasur role formale drejtuese. Megjithatë, ato kanë luajtur rol të rëndësishëm në mbështetjen logjistike dhe administrative të organizatës, përfshirë menaxhimin e pasurive, transmetimin e mesazheve dhe ruajtjen e lidhjeve familjare⁷.
Në rrethana të veçanta, sidomos pas arrestimit ose eliminimit të figurave mashkullore, disa gra kanë marrë funksione drejtuese, duke dëshmuar një transformim gradual të roleve tradicionale.

7. Të dhëna orientuese

• Numri i anëtarëve: i panjohur; vlerësohet në disa mijëra anëtarë aktivë dhe bashkëpunëtorë

• Zona e veprimit: Sicili, pjesë të tjera të Italisë, SHBA, Kanada, Evropë

• Armatimi: armë zjarri ilegale dhe mjete shpërthyese

• Veprat penale kryesore: zhvatje, trafik droge, pastrim parash, korrupsion

• Roli i grave: mbështetës, administrativ dhe në raste të rralla drejtues

Literatura (fusnota)

1. Albanese, J. S., Organized Crime in Our Times, Routledge, 2015.

2. Gambetta, D., The Sicilian Mafia: The Business of Private Protection, Harvard University Press, 1993.

3. Paoli, L., Mafia Brotherhoods: Organized Crime, Italian Style, Oxford University Press, 2003.

4. Varese, F., Mafias on the Move, Princeton University Press, 2011.

5. Sciarrone, R., Mafie e criminalità organizzata, Il Mulino, 2014.

6. Behan, T., The Camorra and the State, Routledge, 1996.

7. Dino, A., Women and the Mafia, Oxford University Press, 2012.

8. V.Vula, M.Ademi, kriminaliteti i organizuar, 2020, Pr